Een artikel, overgenomen uit
het tijdschrift "Ons Dorp". Deze artikels worden
gepubliceerd met het akkoord van de nabestaanden van
Dhr. Jerome Vercammen.
In
het oude Zogge waren rond 1880 volgens overleveringen
zo maar eventjes 33 herbergen!
Ze hadden
volgende uithangborden:
-
“In de Zog",
nog bestaande aan het huis van Jerome
Vercammen op de hoek van Zoggestraat
en Heirbaan en daterend van 1831.
-
"De
Kroon" was gelegen aan de kerk,
-
"Den Bels",
het huis Benjamin D'Hauwe
en nog
in de Kerkstraat, thans herdoopt in Zoggestraat
-
"De Paal"
-
"St Cecilia"
-
“t Kaatsspel"
Ook nog in de
Kerkstraat, waar nu kledingszaak Baert is, was
|
op de
baan naar .Zele
-
"De Velodroom"
-
"De Graanzak"
-
"Den Blauwenhoek"
|
|
in de
Molenstraat
-
"Den Herder"
-
"Den Toeter"
|
|
te Zogge
naar St-Anna toe
-
"De fortuin"
-
"Het Huis van Commerce"
|
in
Ekelbeke
-
"Den ijzerdraad'
-
"De Notelaar"
-
"De Kat"
-
" t Rozemarijntje"
|
Midden-Zogge
-
"De maalderij"
-
"Het Anker"
|
in de
Meerstraat
-
"Den Blauwenhoek"
-
"In Cairo"
-
"De Smidse"
-
"De Kroon"
|
|
verder
op Lippeveld
|
te Hooigat baan St
Anna op de hoek grote baan en straat Hooigat
kant Zogge was dan de herberg-afspanning
|
|
te
Overloopakkers
-
"De pijpkens"
was later "De Snoek"
|
-
en bij
blokmakersbaas Sixtus De Rijcke stak een grote
uitgezaagde houten schoen (klomp) uit.
|
Dit zijn de
uithangborden die wij kennen. Maar er zijn er nog. Wij
sporen verder en vragen om uw medewerking om tot de
volledige opsomming te komen.
Al deze
herbergen waren wel goed georganiseerd en vormden een
herbergiersbond. Deze was heel goed ingericht, wat
blijkt uit een aloude plakbrief aangaande het
aankondigen van een vee- en jaarmarkt op
kermiswoensdag de 24ste
september
1881. Deze originele plakbrief bestaat nu nog in de
verzamelingen van onze archivaris Gust De Bondt.
Hieruit blijkt
dat deze herbergiersbond zo ingericht was dat bij
feestelijkheden, kermisdagen, enz. de leden in
algemene vergadering bijeenkwamen en bij kiezing dan
een feestcommissie benoemden. Die verkreeg dan op
haar beurt de macht om de feestelijkheden te
organiseren en in te richten.
Op volgende
bladzijden laten wij dan de tekst geworden van deze
merkwaardige plakbrief.
|
VOLKSFEEST
JAAR-, PAARDEN- EN VEEMERKT
Vertoning
OostVlaanderen
te Hamme-Zogge
op Woensdag 24 Sept 1884 zijnde den
4den Kermisdag
Wensende dit oprecht
volksvermaak ten hoogste aan te moedigen, heeft de
ondergetekende
feestcommissie, gekozen in algemeene vergadering
van den Herbergiersbond op Zondag 15 Januari
laatst, besloten, op voorstel eener commissie van
deskundigen, de volgende, prijzen uit te reiken.:
PROGRAMMA
eerste afdeling
|
1.
Aan den eigenaar van het meest in waarde
zijnde labeurpaard
Tweeden prijs |
fr. 5.00
fr. 2.00 |
2. Voor de
meest in waarde zijnde kalfkoei
Tweeden prijs |
fr. 5.00
fr. 2.00 |
|
3. Voor het
grootste getal varkens (drijvers) op de
markt gesteld |
fr. 2.00 |
|
4.
Voor het
grootste getal viggens ter merkt aangeboden |
fr. 2.00 |
|
5. Aan dezen
die het grootste getal runders aanbiedt |
fr. 3.00
|
|
6. Voor het
grootste getal te koop gebodene paarden |
fr. 3.00 |
|
7. Aan de
eigenaar van het schoonste melkschaap |
fr. 1.00
|
|
8. Aan de
eigenaar van de schoonste geit |
fr. 1.00 |
|
9. Voor het
zwaarste verken |
fr. 1.00 |
Tweede afdeling
|
1. Aan
de aanbieder van het meeste graan en zaad |
fr. 2.00 |
|
2.
Aan den koopman van het meeste graan en zaad |
fr. 2.00 |
|
3.
Voor de grootste hoeveelheid aardappelen |
fr. 2.00 |
|
4. Aan den verst afgelegen koopman van
ten minste 5 zakken |
fr. 2.00 |
|
5.
Aan den aanbieder van de meeste eieren |
fr. 1.00 |
|
6.
Voor de meeste boter ter markt aangeboden |
fr. 1.00 |
|
7.
Aan dengene die het gr0otste getal kiekens
en vogels aanbiedt |
fr. 1.00 |
|
8.
Voor het grootste getal duiven ter markt
aangeboden |
fr. 1.00 |
|
9. Aan de
grootste verzameling levende konijnen |
fr. 1.00 |
|
10. Voor de
prcotste rapen en wortelen van elks 10 ten
minste |
fr. 1.00 |
|
11. Aan den
ezel met de langste oren en. het schoonste
kruis op den rug |
fr. 1.00 |
Derde afdeling
|
1. Aan den
marktkramer der meeste verscheidenheden |
fr. 2.00 |
|
2. Aan het
schoonste assortiment hoeden feuters
pijlkassen castors enz., beschimmeld of
niet, gezoden of .ongezoden, in een woord
naar elks smaak |
fr. 1.00 |
|
3.
Aan de groot?te verzameling inlands fruit |
fr. 1.00 |
|
4. Aan het
grootste oud ijzerkraam |
fr. 1.00 |
|
5.
Aan het minste in waarde doch nodig kraam |
fr. 1.00 |
|
6. Aan de
schoonste wafelbarak |
fr. 2.00 |
|
7. Aan den
tentoonsteller van den meesten boerenalam |
fr. 3.00 |
|
8.
Aan den meest aangeboden lint (vlas en kemp
gezwingeld en gewerkt) |
fr. 1.50 |
Vierde afdeling
|
1. Aan den
besten liedjeszanger in kluchtige en
vrolijke liederen onzedige verboden zijnde
ter markt |
fr. 1.50 |
|
2. Aan den
dentiste of charlatan, die in koddigheid de
anderen zal overtreffen
|
fr. 1.50 |
|
3. Aan den
kramer der meeste kleinigheden
|
fr. 1.50 |
| 4.
Aan het gehuwd paar in de meest unieke
burgerkledij de markt afwandelende
|
fr. 1.50 |
|
5. Aan het
gehuwd paar dat met de meeste belangstelling
gans de markt afsnuffelt en
zoekt |
fr. 1.50 |
Algemeene Schikkingen
1. De
keuring der voorwerpen zal geschieden ter plaats
op de markt om 10 ure door de leden der commissie.
De uitreiking der prijzen om 3 ure namiddag, ter
herberg "De kroon", Kerkstraat.
2. Bij
gelijkheid van verdiensten, heeft de vreemdeling
den voorkeur op den parochiaan.
3. De uren der
markten zullen aangekondigd worden door Mr.
Bellemans. Die voor de uur koopt is strafbaar.
4.
De niet behaalde prijzen zullen in volksspelen
veranderd worden.
5. In den
namiddag zullen er op de gansche wijk Zogge
publieke volksspelen plaats hebben onder 't
toezicht der commissie.
6. Om 10
uren 's avonds: banket, vuurwerk en verlichting na
de afvaring van den stoomboot met eene lading
kruisbeenders.
Gelleft
het voorts te zeggen.
De
ondergetekende leden der commissie doen bij deze
eenen oproep aan alle welwillende bewoners der
parochie en omstreken om in overeenkomst den iever
der herbergiersbazen, geheel hunne medewerking te
verleenen ten einde het kermisfeest heroptebeuren,
sijnen vorigen luister bij te zetten, en koestert
derhalve het vertrouwen en den parochiaan en den
vreemdeling als vriend te mogen ontvangen.
Aldus
vastgesteld en goedgekeurd in zitting van l3 juli
1884, ter herberg "Het Moleken".
De
commissie
|
Fr. Moortgat, schatbew. |
J. Colman |
|
Fr. De Wilde, geheimschr. |
Fr. Van Puyenbroeck
|
| |
Ed. Boon |
|
Ch. Van Goethem |
A. De Bock |
|
D. De Kirnpe |
P. Rooms |
|
J. Willaert |
|
|
Voorzitter
Jos Teirbroodt |
|
Deze plakbrief
is naar waarheid hier overgedrukt, origineel juist
zoals het op de plakbrief voorkotr1t. Door deze
plakbrief hebben wij een goede kijk op de zin voor
organisatie en humor van onze voorvaderen, die in hun
armoede van toen, toch de moed erin hielden.
Als men
bedenkt welke prijzen toen uitgereikt werden krijgt
men een kijk op de waarde, welke één frank toen had,
vergelijk dan maar eens met heden te dage. Maar bedenk
daarbij dat toen een pint bier, en dat was een echte
halve liter, slechts 10 centiemen kostte of 5 cent.
Maar men kon
dan ook een. kapper bier bestellen. Een kapper kostte
3 cent of 6 centiemen en een kapper bier kwam .ongeveer
overeen met nu een pilsje. Reken maar uit hoeveel bier
men voor één frank kon kopen. En het was dan nog zwaar
bier ook, zoals Zeelse ouden, toen zeer gekend.
Ook was er in
alle herbergen jenever met hoog gehalte te verkrijgen
aan 3 cent voor een grote borrel,. Deze ver koop was
toen nog volledig vrij. Er waren dan ook veel
drankzuchtigen en in de late uurtjes was er dan ook
veel ruzie en vechtlust, dit meestall door het vele
alcoholverbruik. Sluitingsuur van herbergen bestond
gewoon niet.
In onze
rubriek over de molen .van 't Hooigat is er sprake van
de herberg " 't Moleken". Zo zien we op de aloude
plakbrief dat de commissie die deze jaarmarkt
organiseerde, de plakbrief opstelde in zitting ter
herberg
"'t Moleken"
de .l3de juli 1884. Deze herberg werd toen gehouden
door de heer Louis Goossens.
Deze.Louis Goossens,was de grootvader van Emma
Goossens, vrouw van de laatste mulder te Hooigat, de
heer Emiel Van Hecke. Daarna heeft mulder Emiel Van
Hecke "Hett moleken" overgenomen en uitgebaat tot
1921. Dan is Err!iel 'het molenhuis gaan bewonen en is
de herberg "Hett Moleken" afgebroken.
Deze herberg
"Het Moleken" was destijds een zeer gekende afspanning.
Er was nog een zware .bouten overdekte poort
En er waren ook nog stallen om paarden te herbergen,
met ijzeren ringen in de muren.
Het was dus
daar dat in 1884 de feestcommissie het programma der
jaarmarkt opstelde. Bij die commissieleden die de
plakbrief ondertekenden vinden wij namen van
Zoggenaren weer welke de ouderen nog goed gekend
hebben.
Onder andere
lezen wij de naam van François Moortgat,
schatbewaarder. Deze François was destijds voorzitter
van het Houten Muziek in opvolging van de heer Louis
Van Driessche, oud pauselijk zouaaf. Hij was een
toegewijd voorzitter: Wanneer het teerfeest was en
François laat thuis kwam, vroeg zijn echtgenote Sjoo
Van Driessche, een zuster van Louis: "Wel, Soei, is
iedereen naar huis ?", en als hij dan zegde: "Neen,
die of gene is er nog," dan zegde zij: "Wel, ga dan
terug, een voorzitter moet bij zijn volk blijven en
waken op de goede orde! Gij zijt daar verantwoordelijk
voor." Zoiets als de kapitein moet, de laatste op het
schip blijven.
Zo brengt dan een oude
plakbrief veel plaatselijke heemkunde naar voor, zoals
onder andere het bestaan van een herbergiersbond te
Zogge. Wij vragen aan onze leden welke nog in het
bezit zouden zijn van dergelijke oude schriften of
zoiets, dit kenbaar te willen maken opdat wij zo ons
verleden zouden kunnen achterhalen.
Molen, molenhuis,
stoommaalderij te Hocigat en herberg-afspanning "Het
Moleken" zijn een deel Zogse geschiedenis.
Hier volgt dan
nog een oud raadsel eraan toegevoegd:
Vier wijven
lopen achter elkaar
al grollend en kijvend
en kunnen elkaar niet krijgen.
Wat zou dat
zijn?
door Jerome
Vercammen.