Zogge - Dialect

Woordenlijst & uitdrukkingen N - Z

	Nem	Hier! Pak aan!
	Neusdoek	halsdoek voor dames
	Nie	Niet (Ik 'em da nie gedoan! = ik heb dat niet gedaan!)
	Niet	niets (da kost niet! = dat kost niets!)
	Nietap	nietsnut
	Nieverans(t)	nergens
	Noaffelschroeëken	navelbandje, vroeger gebruikt bij pasgeboren kinderen om het uitstulpen van de navel tegen te gaan.
	noens	schuin
	Non	top, met koord om op te winden
't	noste week over	de week na de volgende week
	Nou'e	nietwaar?
	Oesten	(oogsten) aren lezen: kinderen na het pikken
	Oliepakker	Overloopakker
	Ollebezen	Cassis, aalbessen
	Ommes	kapmes
	Ommest	immers
Nen	ongezonden	ook "ongezonderik", persoon met wie men niet goed overweg kan
t	opperste	de zolder
	Ost	bijna: ost komt noeët op zijne post
	Otter	waterdier, visetend viervoetig diertje, leeft zowel in het water als op het land. Kwam voeger veel voor in de Moernen. Nu nog? Ook nog: grote knikker met een diameter van ongeveer 30 milimeter
	Outrouper	hooiwagen (dier)
	Pandaar	parelhoen
	Paren	= gieten etymologie van "paren" (gieten): in het Engels heb je het ww. "to pour" met gelijkaardige betekenis
	Pazing of pazink	perzik
	Peeën	bitterpeeën, cichorei
	Peil	spade (van het Franse "pelle")
	Pèjer	peer
	Pensjoager	stroper
Au	Père zien	zijne pèren zien = afzien
	Persjenne	rolluik
	Pertang	nochtans (<Frans: pourtant)
	Petatschelder	aardappelmesje
	Pets	lange fijne soepele stok om het vlas te keren. De pets es bescheten = Er is iets grondig mis gegaan
	Pezewever	muggenzifter
	Piepdol	spitsmuis
	Piepeloet	kereltje dat er een beetje dom en onnozel uitziet
	Piereworm	de [o] in worm klinkt dof zoals de [e] in "we". Regenworm
	Piës	kaartspel (Franse "pièce?), oorvijg
	Piesseblomme	paardebloem
hij is de	piest in	Hij is met de noorderzon vertrokken
	Pietoal	Het portaal van de kerk
	Pijërdemiester	veearts
	Pikkel	poot van bv stoel
	Pikkelen	moeilijk gaan
	Pino'kes	soort druif of kleine steenvrucht (pineaux)
	Pintelieren	aan de drank zijn, veel drinken, op café zitten
	Pios	= pikhouweel (< Frans: pioche)
	Plansier	stoep, plankier
	Plekken	vlekken (zelfst. naamwoord), plakken, kleven
	Plekker	kleefpleister
	Plektenboard	oud boerengerecht van gekookte varkensoren en -poten met rozijnen
	Pluut	niet snel tevreden wat het eigen werk betreft
	Poe'ersuiker	ongezuiverde bruine fijne suiker
	Poefer	iemand die zijn koopwaar niet onmiddellijk betaalt. Het moest op de "poefersboek"
	Poelle	muts
	Poelzenei	ei van een jonge kip
	Poerei, pourei	prei
	Poeren	Kakken, zich ontlasten
	Pol	laatste stukje deeg tot broodje gebakken, bestemd voor de kinderen
	Pomkoek, pongkoek, ponkkoek	peperkoek, komt misschien van pomerans, vrucht, pomeransbitter, smaak gedroogde oranjeschil, of misschien komt het van pronkkoek, vroeger werd deze koek voornamelijk gegeven als nieuwjaarsgeschenk (een koek om mee te pronken)
	in posiesse zijn	Zwanger zijn
	posjense	geduld (van patience)
	Posjet, poesjet	pennenzak
	Pots	pet zonder klep
	Potteberreken	een ijzeren of houten onderstel dat dient om te voorkomen dat hete kommen het tafelblad zouden verbranden.
	Potternokt	poedelnaakt
	Prei	deugniet, scheldwoord voor een vrouw "dad es een prei! "
	Prekels	houten stokken met ijzeren punt (om de slede waarop men zit over het ijs te laten glijden)
	Prései	de vergoeding die de eigenaar van landbouwgond moet betalen aan de huurder van die grond indien het stuk land verkocht wordt
	Preut	gemaakt zedig, preuts, van het Franse prude= schede)
	Prijkeleus	gevaarlijk
	Puit	kikker
	Pulle	drinkbus
	Punkodde	Lange houten staak, ook "kodde" genoemd
Ei eed in mijn	raupen gescheten	hij heeft me een loer gedraaid
	Réaal	ruim, aangenaam, vrijgevig
	Rebbe	weegbree, rib
	Reikuurre	veter
	Rekker	kousenophouder, elastiek
	Remise	wagenhuis
	Res, rezzekes	eventjes
De	roë vlag stikt uit	maandstonden
	roal	raar, wa ne roalen es da?
	Rouk	hark
De	Russen zen in parijs	maandstonden
	Ruuëzemienen	seringen
	Schameteur	goochelaar
	Scheel	deksel van een pot
	Scheir	kras, schram, krab in bvb het aangezicht
	Scheiren	krabben; beijienscheiren: samenrapen
	Schelf	hooizolder, halfopen zolderverdiep in stal of schuur
	Schelle	sneetje van bv vlees (een schelle wust -= een sneetje worst)
	Scherlabieëns	schrijlings
	Scherresliep	scharen- en messenslijper
	Schetkous, schetkont	vrouw die hoog oploopt met zichzelf
	Schieting	pastoorsvergadering
Da ka mij nie	schillen	dat raakt mij niet
	schoefel	schrokop, gulzigaard
	schoefelen	schrokken
	schoentrekker	schoenenlepel
	Schofferdeinen	schaatsen (zowel werkwoord als zelfstandig naamwoord)
	schou	bang, schuw
	schralek	verschrikkelijk (schralek veel = verschrikkelijk veel)
	Schramoelzen	sintels, resten van kolen uit de kachel
	Schrieëmuil; schrieëtoot	iemand die snel begint te wenen
	Schrieën	schreien, wenen
	schrommelijk	verschrikkelijk
E	schuën totjen	een mooi gezichtje
	Schuuëmoaksel	nageboorte, placenta (van dier)
	Seskens	plotse hoge koorts bij kinderen (van het Franse "saisis"?)
	Seut	flauw meisje
Va zijne	sies gevallen	bewusteloos
	Sjarel	kerel, deugniet (gij zijt nogal ne sjarel!)
	Sjat	een kopje
	Sjiek, sjieken	tabakspruim; tabak pruimen
A	Sjierre!	uitroep van verbazing komt waarschijnlijk van "ach Here", de uitroep "a sjierre van meireije" zou dan komen van "ach Here van Maria"
	Slappe wieze, slappe loerre	snoep (langwerpig, wit en roze)
	Sletsen	pantoffels, sloefen, ook figuurlijk gebruikt
	slidderen	uitglijden
	Slieë	Raar gevoel in de mond door aantasting van zuren aan het tandglazuur
Der (h)angt ne	smuuër	het is mistig
	snavven en bijten	afsnauwen
	Snelbinder	elastiek om een boekentas vast te maken op de bagagedrager van een fiets
	Snottekijês	snot
	Soaë	breiwol
	Spander	verloofde
	Spekkoek	pannenkoek, al dan niet met spek.
	spelle	speld
	Spellig	bronstig
	Spikeloas	speculaas
Da zen kosten opt	steirefhuis	Dat zijn nutteloze kosten
	stekkeduuësken	doosje lucifers
	stekskes	lucifers
	Stieënse rat	cavia
	Stikkelbaksken	stekelbaars
	Stokvis	aan een stok gedroogde kabeljauw
	Stramijn	Vergiet
	Striepen, ne strieper	een bepaalde manier van opslagen.bij het kaatsen
	Suikertingel	dovenetel
	Surge, sorze	[u] of [o] klinkt zoals een doffe [e]; wollen deken
	Tabboard	lang slaapkleed
	Tameletten	gekookte gesuikerde siroop, in rondjes uitgegoten op stukjes boterpapier en verhard op koude steen
	Tees	dit (aanwijzend voornaamwoord)
	tefrente	verschillende
Nen	teppen	Onnozelaar, rare snuiter
	Test	kookpot, van het Latijn "testa": vaatwerk
	Teut	tuit van koffiekan
	Tieën(en)	Teen/tenen
	Tieënenbijter	pissebed
van	Tiennegen	negen kansen op tien; de kans is groot....
	Tierijn	sijsje
	Tiettepattoe	Onnozelaar, rare snuiter
	Tingel, tingelen	brandnetel, zich netelen
	Toert	taart
	Toespelle	veiligheidsspeld
	Treem	boom (lamoen) van kar of wagen om paard in te spannen, cfr het woord "tram"
	Trekken	tochten; het trekt hier: het tocht hier
	Tremen	Zie treem; ook gebruikt voor iemands benen; vb mee au tremen omhuëg liggen = uitgeteld zijn, ziek zijn
	Troeten	Een nogal dom, mannelijk exemplaar van de bevolking
	Trokeren	(troquer) verruilen
	Tronk	knotwilg
	Trut	appelmoes
	Tsirreworrig	vandaag, vandaag de dag
	Tsjouter	kiosk waar vroeger de fanfare speelde
	Tsjuir	volkse begroeting: goede morgen, middag of avond
	Tswenst	terwijl
	Tuep	samen
	Tuimelpatrijs	koprol
	Tuukweg	term gebruikt voor het mennen van een paard: = naar links!
	Uitloeten	leegdrinken
	Uuëken, uuëksel	jeuken, jeuk
	uuëpelink	peluw, kussen dat dezelfde breedte heeft dan de matras
	Uuërezuiper	oorworm
ne ferme	vaveuren	Een mooie boezem
	van bol af in	nemen zonder te zoeken naar het beste stukje
	Veiëren	varen (boot)
	Verket	vork
	Vermangelen	ruilen
	Vermoetelen	verprutsen (Ge stoat doar oun tijd te “vernoetelen” = verprutsen)
	verslunst	verwelkt
	Vetsoep	soep gemaakt van het afvalvet van een pas geslacht varken, buren en vrienden kregen hun deel, werd verder klaargemaakt met rijst
	Viggen	Biggetje
	Vleuringen	vleugels, vlerken
	Vliegend pijërd	libel, waterjuffer
	Vloan	typisch kermisgerecht
	Voaren	verschil uitmaken... Da voart noga: dat scheelt heel wat.
	Voerei	Stal voor het voedsel van de dieren
giën	voetgetij emmen	de kans niet krijgen
	Vra	vrouw
	Vramins	vrouw
	Vurt	verder (Goa vurt! = Ga verder). Ook vervelend (ne vurte vent = een vervelend man)
	Waaltjes	zwarte mooi versierde uitgesneden houten schoen, voor dames in die tijd
Ei es in de	was	hij is aan het opgroeien
Zijne	was verliezen	"Zie da hij zijne was nie verliest": zorg ervoor dat hij zich niet tekort gedaan voelt
	wasspelle	wasknijper
	Wembees	wijnbes, druif, vroeger hadden veel mensen een druivelaar tegen de gevel staan
	Weps	wesp
Ne	werrel	soort deurvergrendeling
	Wert	een wrat
	Wezen	aangezicht, gelaat
	Wijër	haag, komt van weren of afweren
	Wijmen	Wilgen; gemaakt van wilgentwijgen
	Wijëren	Zich inzetten
	Wulder	wij
	Wurtel of wuttel	wortel, [u] wordt uitgesproken als een doffe [e]
	Zant	van zanten, bundeltje korenaren door kinderen bijeengelezen na het pikken
	Zendels	samengeklitte as van kolen
	Zep	goot
	Zeuren	vals spelen
	Zeurzak	Valsspeler
	Zieël	touw
	Zift	zeef
	zjieëk, zjieëken	(heel plat) urine, urineren
	Zoeë	zode, scheldwoord voor vrouw (wad een lui zoe'e es da!)
	Zoeën	koken
	Zoggenas	vrouwelijke autochtoon
	Zoggeneijer	mannelijke autochtoon
	Zompot	stenen pot gebruikt om vlees te pekelen
	Zougen	Zagen
	Zulder	zij (meervoud)
't	zwenst	terwijl
	zwingelen	onvast rijden met een fiets waarbij het stuur snel van links naar rechts gaat.
	Zwing(en)	vleugel(s)
	Zwoalpei	ei zonder of met te zachte schaal

Woordenlijst A - M