|
Nen |
aan tukker |
Bejaard mannelijk
persoon |
| |
A bajoak |
Bevestiging; dat is zeker, gebruikt ivm
jezelf
vb Goude gij noar (h)uis? Abajoak... |
| |
A bajoos |
Bevestiging; dat is zeker; gebruikt ivm
een vrouw of meerdere personen
vb: Ze zijn zulder zeker zot? A bajoas... |
| |
A bajoat gij |
Bevestiging; dat is zeker; daar kun je
zeker van zijn |
| |
Aberdoan |
soort vis (kabeljauw?), we denken hier aan
de litanie van alle heiligen: "Koster eet
gij stokvis?", "Liever aberdaan meneer". |
|
Iets |
achter 't gat duun |
iets doen achter iemands rug, zonder dat
die persoon het weet |
| |
Achterwoaras |
vroedvrouw |
|
Een |
afel |
een kleine hoeveelheid, een handvol |
| |
affeseren |
vooruitgaan, affeseer'dou! = haast u! |
|
Dad
|
affeseert gelijk buûneknuûpen |
niet vooruit gaan |
|
Der
edde gei giën |
affeiren mee |
Dat zijn uw zaken niet |
| |
afgank |
diarree |
| |
Af(h)uuësen |
afdammen van sloot of beek en ze
leegscheppen of leegpompen om de erin
levende vissen te kunnen vangen (vroeger
courante praktijk in Moernen en Gavers) |
|
Au |
Afkappen |
zich neerleggen; een dutje doen |
|
|
Afkassen |
doorbreken (van een koord) |
| |
Aflangen |
term uit het kaarten, een aantal kaarten
van de stapel nemen en de overblijvende er
bovenop lrggen. |
| |
afspetten |
tegen zijn zin moeten betalen |
| |
agaa |
vlug; ik goa da agaa duun = ik ga dat vlug
doen |
| |
Alei jong! - Allei gei! |
uitroep van verbazing, wat zeg je nu? |
| |
Alfantijd |
Nu en dan, af en toe |
| |
Allei jong! |
(Uitroep van verbazing) 't is toch niet
waar zeker! |
| |
Alles uit balven 't licht |
plezant feestje |
| |
Alternouase |
verbazing |
| |
alzeleven |
gedurende het ganse leven van iemand |
| |
Amelu |
kleine zoete koekjes (mokjes) op papier (dubbel
vel); gemaakt of minstens verkocht in die
tijd bij Door Boon. |
| |
Annewuiten |
Vlaamse gaai |
| |
Appeltrut |
appelmoes |
| |
As ge over nen duvel spreekt, ziede zijne
steïrt |
over iemand praten als hij juist aankomt |
| |
Auëllam |
Werkmateriaal, alaam |
| |
Babbeleir, babbeluut |
soort karamel, lang rond en geel, in een
papiertje gewikkeld, werd vroeger verkocht
bij Amandine van Wullekens |
| |
bakanst, bekanst |
bijna |
| |
Bakker |
vest, waarschijnlijk afkomstig van het
woord "baker", iets dat verwarmt. |
| |
Bal |
snoep, caramel |
| |
Baren |
1/ jongensspel, balspel 2/ golven (op zee) |
| |
bassen; gebas |
blaffen (van een hond); geblaf |
| |
Bedde |
= baarmoeder (van dier): "ons koe eed eur
bedde afgesmeten" (uitstulpen van vagina
en baarmoeder na het kalven) |
| |
Bees |
kus, komt van het Franse "baiser", kussen |
| |
Bekuisen |
kattenkwaad uithalen; wie heeft dat gedaan
of, wie heeft dat bekuist? |
| |
Belet |
Es er gieën belet? Mag ik binnenkomen? |
| |
Benaad, benalijk |
bang, schrikwekkend |
| |
berrevoets |
blootvoets |
|
iemand |
beschieëd geven |
iemand een beslissing mededelen |
| |
Beu biejest |
"gij beu biejest!" scheldwoord,
ambetanterik |
| |
beulingen |
bloedworsten |
|
nen |
Beun |
vervelend persoon (man) |
| |
Bieleken |
prentje |
| |
Bijs |
schommel |
| |
Bijzen |
schommelen |
| |
Blaad |
blauw (De blaa = de blauwe) (Den blaan
hoek = de blauwe hoek) |
| |
Blaffetuur |
vensterluik |
| |
Blak en bluët |
Open en bloot; in het zicht |
| |
Blikken |
het tonen van speelkaarten |
| |
bloaren |
bladeren (zowel zelfstandig naamwoord als
werkwoord); "een zotte bloar": een persoon
van het vrouwelijk geslacht die nogal gek
doet. |
| |
Bloaskes wijsmauken |
leugens vertellen |
| |
Blom |
bloem, in de betekenis van "bloem" om te
bakken |
|
Sinneklouase |
blouas |
Een opschepper uit St Niklaas |
| |
Blomme |
bloem, (plant) |
| |
Blomsuiker |
bloemsuiker, suiker zo fijn als bloem |
| |
Boaël |
zak in jute |
| |
Boerejongen |
sterke drank met rozijnen erin, werd
vroeger geschonken in de cafés |
| |
Bok |
zitplaats van de koetsier |
| |
Boktanden |
wijsheidstanden |
| |
Bolijs |
ijs met lucht onder ipv water, gevaarlijk
om op te schofferdènen! |
| |
Bommen |
vb: het kan mij nie bommen - het kan mij
niks verdommen |
| |
Bonnavra |
een kleine windhoos gevormd door stof en
zand dat rond een verticale as draait |
| |
Bot |
1= (gummi)laars 2=platte schop |
| |
Botbal |
bal om mee te spelen |
| |
Bots |
als het ware, net, precies, het lijkt wel
of: "dad es bots onze Geraar". |
| |
Botten |
stuiteren (van een bal) |
| |
Botvink |
(gewone) vink |
| |
boumes, of “baumus” |
“Herfst” vb: “in den baumes vallen de
bloaren van de buemen.” |
| |
Boumesweer |
= guur najaarsweer (> Sint Bavomis = 1
october) |
| |
Bovijs |
term uit het kaatsspel, betekent dat de
bal buiten is (van het Franse "mauvaise"?) |
| |
Brieën |
smeren van een boterham |
| |
Brokkelie |
grote ronde knol, gelijkt wat op biet. |
|
|
Brokskessuiker |
klontjessuiker |
| |
Brosselen |
smossen , iets storten , niet proper zijn |
| |
Bruëdsuiker |
broodsuiker, klontjessuiker |
| |
Builen |
gemalen graan verder zuiveren |
| |
Bussem |
=borstel, bezem, [u] klinkt als een doffe
[e] |
| |
buzze |
beurs, [u] wordt uitgesproken als een
doffe [e] |
|
gift maur |
buzze Gérard |
komaan, wij gaan ervoor |
| |
Buzzevlieës |
boterhamworst |
| |
Canasjeir, carnasjeir |
boekentas (Een vraag over de herkomst van
dit woordje leverde volgende commentaar op
van Professor Magda Devos van de R.U.G.:
Het woord "karnasjeir" is ruim verspreid
in de Vlaamse dialecten voor "boekentas'.
Als kind heb ik in mijn West-Vlaams
kustdialect nooit iets anders gezegd. Het
komt uit het Frans, en is afgeleid van het
zelfstandig naamwoord "carnet" (d.i.
notitieboek, schoolschrift, e.d.) door
middel van het achtervoegsel "ière". Een "carnetière"
was dus een tas om "carnets", nl.
schrijfboeken e.d. op te bergen, net zoals
een "cafetière" een toestel is om koffie
te zetten. Aangezien het hier om een Frans
woord gaat, wordt het in de Vlaamse
dialecten op nogal wat verschillende
manieren uitgesproken. Terwijl u in Hamme
blijkbaar "karnasjeir" zegt, zeggen wij in
Klemskerke "kannasjeire", dus zonder de
"r". |
| |
Clibber, Clivver, Clebber, klevver |
in de zin van : ik voel mij niet clibber =
ik voel mij niet zo goed; ook nog: bij de
pinken, slim |
| |
Collegeballeken, kruisbal, kogel |
soorten kaatsballen |
| |
Da kan mij nie schillen |
dat raakt mij niet |
|
hij zit mee den |
dapperen |
Hij heeft diarree |
| |
Deizen |
Achteruit rijden |
| |
deur den band |
over het algemeen |
|
Nen |
deurjauger |
Iemand die veel eet en toch mager blijft |
|
Au |
Devuëren duen |
Zijn devueren doen, zijn best doen (van
het Franse "devoir") |
| |
Dikkelbeek |
Ekelbeke |
| |
Dik over dun |
Hij goat dik over dun: hij neemt de
kortste weg |
| |
Djak |
zeer plooibare bewerkte stok met riem om
het paard aan te sporen |
| |
Djakken |
Krachtig leeggieten van een emmer |
| |
Djèklijster |
kramsvogel (of koperwiek ?) |
|
nen |
Djest |
strekenvent |
|
|
Djoeben |
Een (goedhartige) dommerik |
|
Het is |
doef |
het is zwoel (weder) |
| |
doemp; doempen |
rook; roken |
| |
dougen |
1 =
duwen, dougdies! = duw eens!
2 = dagen |
|
nen |
Drijver |
1 =
een bepaalde manier van opslagen.bij het
kaatsen; 2 =
iemand die niet thuis kan blijven, die
altijd weg is. |
| |
Dulper |
[u] klinkt als een doffe [e], drempel |
| |
Dust |
dorst |
| |
dwijës |
bokkig, boos |
| |
Eirom |
term gebruikt voor het mennen van een
paard: = naar rechts! |
|
giën |
eiêrde oan den
dijk bringen |
Niet baten |
| |
Fasjen, fabrien |
bakkebaarden |
| |
Feep |
gespleten korenhalm waarmee men
fluitgeluiden kon voortbrengen |
| |
Fis |
bunzing |
| |
Flierefluiter |
onnozelaar,
kwibus |
| |
Flik |
kopvlees, hoofdvlak, hoofdvlees |
| |
Foelard |
zijden sjerp voor heren |
| |
Foerre |
slappe, versleten kaatsbal |
| |
Foers |
voorvork van een rijwiel |
| |
Frak |
van het oud-Frankische kledingstuk |
| |
Franse lèster |
zanglijster |
| |
Frullen |
een bepaalde manier van opslagen.bij het
kaatsen |
|
Ne |
Fuirel |
oorveeg |
| |
Fuksen |
prutsen, niet echt weten waar men mee
bezig is, knoeien, “desterren”. Zoals “…Wa
zedde nou weer oan’t fuksen?...” |
|
Die ee |
gaat oan eur gat |
Dat is een ijdele vrouw |
|
Ei goat er noga e |
gat vandeur |
het is een rappe |
|
't |
gat schuuën hijën |
Hij eed het gat schuuën : hij ziet zijn
kans mooi.. |
|
ei
|
geboard va
krommen oas |
hij doet of hij van niets weet |
|
giën |
geduren emmen |
geen geduld hebben |
|
neig |
geïren |
Heel graag |
| |
Gerdeboe |
spatbord |
| |
Gereiken |
Kleine koets (2pers) |
| |
Gerlap |
schietlap: nog gaud ies uit mijnen gerlap:
ga eens uit mijn weg |
| |
Gerre |
beu gerre = scheldwoord voor vrouw |
|
Hij heeft mij |
gezjieëkt |
Hij heeft zijn belofte aan mij niet
gehouden, hij heeft mij voor aap laten
staan. |
| |
Giedong |
stuur van een fiets |
| |
Giën affeiren mee emmen |
zijn je zaken niet |
| |
Giën gas lauten over groeën |
onmiddellijk beginnen |
| |
Goelen |
drinken aan de fles op een snelle en
dosrtige manier |
| |
Grijzend peiërd |
opkomende grondnevel (niet zeker) |
| |
Groan |
raden (groad ies wa data kost);
zelfst.naamwoord: graan |
| |
Groenselink |
groenling (vink) |
| |
Gulder |
jullie |
| |
(H)aalster |
soort breidel voor paard, waarschijnlijk
van haam (oud-saksisch) = omhulsel |
| |
(H)akkelen |
stotteren, stamelen |
| |
(H)ammenas |
inwoonster van de gemeente Hamme |
| |
(H)ammenei'er |
het mannelijke exemplaar van
bovengernoemde |
| |
(H)ank |
hoge legplank |
| |
(H)emmen |
hebben |
| |
(H)eps |
hesp, ham |
| |
(H)euzen |
Afdak aan de stal |
| |
(H)iët
en geriëd |
gereed voor een plezant feestje |
| |
(H)olleblok |
klomp |
| |
(H)outen schoen |
klomp |
| |
(H)uësen |
hozen, met water gooien |
|
't |
(H)uisken |
[ui] klinkt zoals een doffe [e], wc |
| |
Iejegoallig |
steeds weer, steeds opnieuw, voortdurend
vb ((h)ei stoat stj(h)ei (h)ier
iejegoallig = hij staat hier steeds weer |
| |
iejek, iejeken |
eik (boom), eiken |
| |
iet |
iets (iet pakken: iets vast nemen) |
| |
ieveranst |
ergens |
| |
Ijsprekels |
ijspegels |
| |
Ijsstoel |
slede |
| |
Jonk |
jong, e jonk of e'n ei bv. "mee ten dieën
es't uk altijd e jonk of een ei!" = het is
ook altijd iets |
| |
Jules |
(op zijn Frans uitspreken) = zuring ( werd
vroeger op gekauwd) |
| |
Kadijs |
ijsje van de kar |
| |
Kakmadam |
fiere vrouw,
iemand die hovaardig is, zo iemand werd
ook een "schetkont" genoemd |
| |
Kaliesjezap |
sap gemaakt van zoethoutextract |
| |
Kalle |
ekster, scheldnaam voor vrouw (gei dwoaze
kalle!) |
| |
Kalle(ke) schieten |
spel waarbij men probeerde om vanop een
bepaalde afstand een rechtopstaande houten
cilinder met bovenop munten (de inzet) om
te gooien. |
| |
Katuit |
de zondag na kermis |
| |
Kazen |
kersen; kazelei'er = kerselaar |
| |
Kazliesjen(h)out |
zoethout |
| |
Keef |
korf om duiven in te vervoeren |
| |
Keisemieken |
koolmees |
| |
Kempzoad |
hennepzaad |
| |
Kerre |
kar |
| |
Kessen |
koorts doffe [e] |
| |
keunen |
kunnen |
| |
Kiezeken |
vogeltje, kuikentje |
| |
kijës |
kaars |
| |
Kinkee |
olielamp (quinqet) |
| |
Kittig |
haastig |
| |
Klappen |
praten |
| |
Kletsen krijgen |
slaag krijgen |
| |
Klou |
dun touw van hennep (veel gebruikt om
vliegers op te laten) |
| |
Kluu'et |
scheldwoord: onnuujezele kluu'et! |
| |
kneut, kneuten |
jammeraar, jammeren |
| |
Knoesel |
enkel (deel van de voet) |
| |
Knossel |
hutsepot, in de war (in de knossel zitten) |
| |
Kodde |
Lange houten staak |
| |
Kodden |
Staart van een dier |
|
Een |
koe nevest |
er ver naast |
| |
koas |
kaas |
| |
Kodde |
lange rechte tak (om bv.bonen tegen te
leiden, dit woord heeft ook de betekenis "staart"
(peijerdekodden = paardenstaart) |
| |
Koekeloeren |
dromerig voor zich uit staren, in
gedachten verzonken zijn (wa zitte gij
doar te koekeloeren?) |
| |
Koeren |
Een babbeltje doen met de buren. Vroeger
waren er woningen die rondom een
gezamelijke binnenplaats, een koer,
stonden. Een soort Melrose Place avant la
lettre. Het babbeltje met de buren
gebeurde meestal op de "koer" |
| |
Koewachterken |
vogel: zwarte roodstaart of gekraagde
roodstaart (?) |
| |
Kolleblomme |
klaproos |
| |
Koméren |
kwaad spreken |
| |
Komme(ken) |
kop(je), tas(je) |
| |
kontrefuuër |
achterzijde van de schoen |
| |
kontroure |
da des gieëne kontrouren: dat is geen
persoon die graag moeilijk doet. |
| |
Kookas |
vrouw die gerechten klaarmaakt voor een
feest. |
| |
Kooper |
duiver |
| |
Kopke |
postzegel |
| |
Kozzen |
neef |
| |
Krodde |
waterhoen |
| |
Kuërredans |
springkoord |
| |
Kutkammen |
treuzelen (ge
moet doar nie stoan “kutkammen” =
treuzelen) |
| |
Kuurreblomme |
klaproos |
| |
Kwèker |
keep |
| |
Lameinig |
traag, zagerig |
| |
Lampe-belge (lambels) |
olielamp |
| |
Lampetten |
véél en gulzig drinken |
| |
Laweit |
lawaai |
| |
Laweiten |
hard roepen, lawaai maken |
| |
lekstok |
lollie |
| |
Leper |
lepel |
| |
Liewèèrk |
veldleeuwerik |
| |
Lijn |
toom, teugel voor paard |
| |
Loemeken |
kikkervisje |
| |
Loemerte |
lommer, schaduw |
| |
Loereken duiken |
verstoppertje spelen |
| |
Loet |
ijzeren emmer bevestigd aan houten steel.
Een beerloet werd gebruikt om te beerput
leeg te scheppen. Ook gebruikt als
scheldwoord, in de betekenis van
stommerik...wad een loet zijde gij! |
|
der |
lossendeur |
er dwars doorheen |
| |
Lou |
zeelt |
| |
Luir |
Iets dat in de luir zit = iets dat door
elkaar zit. Ook "verluird zijn") |
| |
lurre |
vleesafval, stuk vet aan vlees |
| |
Malder |
Meikever |
| |
maleur |
een ongeluk |
| |
malgree |
absoluut, hij moet malgree gelijk hijën (hemmen) |
| |
Mangelen |
wisselen, ruilen |
| |
Mangeneren |
zich inbeelden, van "s'imaginer" |
| |
Mannemins |
man |
| |
Marbelane |
mirabellen, kleine pruimen |
| |
Mariage |
term uit het kaartspel |
|
op |
marode |
op stap gaan |
| |
marotten |
??; "Pas op voor de dulle marotten!": een
uitdrukking die vroeger gebruikt werd om
de kinderen schrik aan te jagen |
| |
Marrebol |
marbel, van "marmer", ook knikker |
| |
Mastel |
pistolet met een zeer eigen smaak, in die
tijd te koop bij Jef den bakker. Misschien
komt het woord van "masteluin", een
mengsel van koren en tarwe, of van het
Latijnse "mixtelum" = mengsel |
| |
Meelsuiker |
suiker zo fijn als meel |
| |
Meiren |
morgen |
| |
Meirged |
de ochtend |
|
t's |
meirges |
's morgens, 's ochtends |
| |
Meps |
wesp |
| |
Merrel |
modderkruiper (klein palingachtig
bodemvisje, (vroeger(?) nog gezien in de
Gavers) |
| |
Merresjaael, merresjoal |
smid |
| |
Merrezjiëk |
Flets of slecht bier |
|
ne |
merteko |
1/ idioot 2/ fluweelboom |
| |
Meuzeleir |
kneu |
| |
mijërloan |
merel |
| |
Milze |
van het Franse millet, vogelgras, lange
gele fijne zaadkolven |
| |
Minnegat |
soort brugje over een gracht om naar een
akker te gaan of te rijden |
| |
mitijn |
soms |
| |
moedermins
alliën |
Helemaal alleen |
| |
Molière |
lage schoen, vroeger veel gebruikt |
| |
Moor |
modder |
| |
Moua, mouë |
made |
| |
Mouter |
beurse plek op een appel |
| |
Mouternest |
geheime bergplaats waar de jongens het
afgevallen (of afgetrokken) fruit
bewaarden om het te laten rijpen. |
| |
Mozzegat |
Gat in de muur om vuil water af te voeren |
| |
Muër |
waterketel (Zoeit de muer a? Oe a lank a!) |
| |
Muesen |
morsen, iets ondeugends doen |
| |
Muilentrekker |
zuur snoepje |
| |
Muit |
vogelkooi |
| |
Mulder |
molenaar, meikever |
| |
Munt |
onvruchtbare koe |
| |
Mutten |
[u] klinkt zoals een doffe [e]; kalf, ook
spotnaam |
